Uitstoot stikstof moet drastisch worden beperkt

Uitstoot stikstof moet drastisch worden beperkt

Door een uitspraak van de Raad van State op 29 mei 2019 moet de uitstoot van stikstof verder worden beperkt. Dit heeft grote gevolgen voor geplande projecten op het gebied van bedrijventerreinen, en infrastructuur. De komende vijf jaar komt voor 14 miljard euro aan bouwprojecten op losse schroeven te staan, zo blijkt uit projecties van ABN AMRO.

Grootste problemen voor wegenprojecten

De grootste infraprojecten die worden geraakt zijn de wegenprojecten die de rijksoverheid financiert. Op basis van de lijst die de RvS beschikbaar heeft gesteld, gaat het in ieder geval om twee projecten. Ten eerste de A27/A12 rond Utrecht waarvan de RvS het tracébesluit inmiddels heeft vernietigd. Ten tweede de A12/A15 bij Resen-Oudbroeken bij Arnhem. De waarde van deze twee projecten bedraagt 2 miljard euro.

Maar daar blijft het niet bij. Er is nog een oude lijst van projecten uit een bijlage van de Regeling natuurbescherming die de uitvoering van de Wet natuurbescherming regelt. Dit is een lijst uit 2017 en daarom niet meer actueel. Een aantal projecten is inmiddels onherroepelijk, waardoor deze ook na de uitspraak van de RvS door mogen gaan. Wel geeft de lijst enig houvast. De projecten op de lijst die zich nog in de planuitwerking bevinden, worden naar verwachting geraakt. In die gevallen is het tracébesluit niet definitief, waarmee het besluit over het hele project nog niet onherroepelijk is. Dit betreft tien infraprojecten met een totale waarde van 4,5 miljard euro. Het Zuidasdok is hierin niet meegenomen, maar gezien de huidige stand van zaken is het niet onwaarschijnlijk dat de uitspraak van de RvS ook het Zuidasdok raakt.

Verder worden projecten geraakt die zich nog in de planfase of verkenningsfase bevinden en die deel uitmaken van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Dit zijn nieuwe projecten die daardoor nog niet op de lijst uit 2017 stonden. Het betreft 228 miljoen euro aan projecten in de planfase en 1,6 miljard euro aan projecten in de verkenningsfase.

In totaal gaat het om wegenprojecten ter waarde van 9 miljard euro waarop de uitspraak van de RvS van invloed is. Het totale wegenbudget van de rijksoverheid bedraagt 21 miljard euro voor de periode 2019-2023. De uitspraak van de RvS heeft dus grote gevolgen voor de sector.

Naast de landelijke wegenprojecten is de uitspraak van invloed op andere infraprojecten, zoals spoorprojecten, projecten aan hoofdvaarwegen en vliegvelden. Dus ook op lokaal niveau worden de gevolgen van de uitspraak voelbaar. Gemeentelijke en provinciale projecten en projecten van de waterschappen worden geraakt. Hier zijn naar verwachting honderden miljoenen euro’s mee gemoeid.

Effecten later zichtbaar

De infrabouwers ondervinden nog geen directe last van de stikstof-uitspraak, omdat de projecten die hierdoor vertraging oplopen of niet doorgaan nog niet in de boeken van de bouwers staan. Hun orderboeken bevinden zich zelfs op recordhoogte. Voor de komende jaren staat echter wel vast dat minder projecten doorgang kunnen vinden en dit de bouwers wel degelijk raakt. Naar verwachting ondervinden de kleinere infrabouwers als eerste de gevolgen. Zij zijn vooral actief in regionale projecten met kortere doorlooptijd. Grote bouwers werken doorgaans aan grote infraprojecten met lange doorlooptijden en krijgen pas later last. De huidige groeimotor van de bouwsector, de grond-, wegen- en waterbouw (gww) gaat hierdoor haperen.

Oplossingen voor wegenprojecten

Gelukkig zijn er diverse oplossingen waarmee de kans op doorgang van wegenprojecten kan worden verhoogd. Allereerst kan via zogenoemde interne herstelmaatregelen zo worden gebouwd dat de stikstofuitstoot niet stijgt. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om het gebruik van elektrische werkbouwtuigen. De markt voor dergelijk bouwmaterieel is echter op dit moment nog te klein om op alle bouwplaatsen in Nederland emissieloos te bouwen. Ook is de vraag of zwaar materieel wel elektrisch kan, al kan het gebruik van gas als brandstof als alternatief dienen.

Los van deze praktische beperking geeft uitspraak van de RvS onbedoeld een stimulans om de branche versneld te verduurzamen. De uitstoot kan eveneens door externe herstelmaatregelen afnemen. Een voorbeeld hiervan is dat een opdrachtgever uitstootrechten van een veehouderij opkoopt.

Het is echter niet de bouw, maar het gebruik van wegen dat voor de meeste stikstofuitstoot zorgt. Ook wanneer emissieloos wordt gebouwd, is onze inschatting dat de stikstofuitstoot door wegenprojecten daarom toch zal toenemen. De ADC-toets is dan het laatste redmiddel.

De ADC-toets is inmiddels succesvol toegepast bij de Blankenburgverbinding tussen de A20 en A15 bij Rotterdam en de verbreding en de aansluiting op de A67 van de Kempenbaan in Veldhoven. Er zijn dus zeker mogelijkheden voor wegenprojecten om de toets te doorstaan. Deze projecten hebben gemeen dat dit nieuwe wegen zijn waar geen alternatieven voor zijn. Voor de Blankenburgverbinding heeft de minister zelfs acht alternatieven onderzocht. Wel zijn er dwingende redenen van openbaar belang om de wegen aan te leggen. Bij de Blankenburgverbinding is dit onder meer de bereikbaarheid van de Rotterdamse haven en in Veldhoven de bereikbaarheid van een bedrijfsterrein waar onder andere ASML is gevestigd. Door de weg in Veldhoven wordt de verkeersoverlast in een aantal dorpen bovendien fors minder. Tegelijk wordt de toename van de stikstofuitstoot voldoende gecompenseerd.

Share:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Gerelateerde berichten